خطای زاویه خوانی

خطاهای زاویه ای

خطاهای زاویه ای در مهندسی نقشه برداری

خطاهای زاویه خوانی براساس نوع منبع خطا

خطاهای دستگاهی

یکی از خطاهای زاویه ای  در مهندسی نقشه برداری خطای دستگاهی می باشد ، علت بوجود آمدن این خطا عدم کالیبراسیون و تنظیم دستگاه است. خطای کلیماسیون ، خطای تقسیمات لمب و خطای عدم مرکزیت جز خطاهای دستگاهی هستند.

خطای کلیماسیون

یکی از مهم ترین خطاهای زاویه ای خطای کلیماسیون می باشد، هرگاه خط مماس بر تراز کروی موزی با محور دیدگانی نباشد در این صورت زاویه انحراف کوچکی بین دو امتداد مذکور بوجود می آید که به آن زاویه کلیماسیون گویند و به خطای ناشی از زاویه کلیماسیون خطای کلیماسیون گویند.

عمود نبودن محور نوری دوربین بر محور چرخش آن خطائی بنام خطای کلیماسیون ایجاد می کند.

خطای تقسیمات لمب افقی

خطای تقسیمات لمب افقی از دیگر خطاهای زاویه ای می باشد که ازیکنواخت نبودن تقسیمات لمب افقی در دستگاه ها ایجاد می شود.

خطای عدم مرکزیت لمب افقی

نگذشتن محور قائم از مرکز لمب افقی باعث ایجاد خطای زاویه ای به نام خطای عدم مرکزیت لمب افقی می شود.

خطاهای انسانی

این خطاها از جمله خطاهای زاویه ای می باشند که به عدم مهارت عامل نقشه بردار مربوط می شوند که نمونه هایی از این نوع خطاها عبارتند از:

خطای عدم تراز کردن ، خطای نشانه روی ، خطای سانتراژ و خطای قرائت

خطای طبیعی

عوامل طبیعی علت بوجود آمدن این نوع خطاهای زاویه ای می باشند که نمونه هایی از این نوع خطاها عبارتند از: کرویت زمین، انکسار نور و گرد و غبار

خطاهای اندازه گیری زاویه بر اساس نوع خطا

خطای سیستماتیک

خطای سیستماتیک  اندازه گیری زاویه افقی عبارتند از :

الف) عمود نبودن محور نوری دوربین بر محور چرخش دوربین (خطای کلیماسیون)

ب) نگذشتن محور قائم از مرکز لمب افقی ( خطای عدم مرکزیت لمب افقی)

پ)یکنواخت نبودن تقسیمات لمب افقی( خطای تقسیمات درجات لمب افقی)

جهت حذف خطای کلیماسیون و خطای عدم مرکزیت لمب افقی از روش قرائت کوپل و جهت حذف خطای تقسیمات لمب در تئودولیتهای مکانیکی از روش قرائت تجدید و تکرار استفاده می شود

خطاهای اتفاقی

خطاهای اتفاقی در اندازه گیری زاویه افقی عبارتند از:

خطای قرائت ، عمود نبودن ژالن ، خطای ساتراژ، خطای پارالکس، خطای تراز، محکم نبودن پیچ های سه پایه و اثر باد و درجه حرارت

خطاهای اتفاقی به تجربه و مهارت عامل بستگی دارند. جهت حذف خطای نشانه روی و قرائت باید عمل اندازه گیری را تکرار کرد. جهت حذف خطای عدم تراز باید دستگله را قبل از قرائت از لحاظ تراز نبودن، کنترل کرد.

 

گردآورنده : هادی اصغری