2

تراز یابی درجه یک

تراز یابی درجه یک

اهداف ترازیابی درجه یک در نقشه برداری:

برسی جابجائی های ارتفاعی پوسته زمین (ژئودینامیک زمین).

ایجاد نقاط مبنایی برای شبکه های کنترل میکروژئودزی.

ایجاد سیستم ارتفاعی یکسان برای تهیه نقشه های پوششی کشور.

دستورالعمل های نقشه برداری برای ترازیابی دقیق درجه یک

در نقشه برداری برای ترازیابی ابتدا محل ایستگاه ها را شناسایی و نزدیک ترین و راحت ترین مسیر بین دو ایستگاه انتخاب می شود.

فواصل ایستگاه ها با توجه به درجه ترازیابی و وضع جغرافیای منطقه متفاوت می باشد.

برای ترازیابی درجه یک فواصل ایستگاه ها در مناطق دشت حدود 2.5 کیلومتر و برای مناطق کوهستانی به 1.5 کیلومتر خواهد رسید.

رپر های ایستگاه های ترازیابی باید در جهت شمال و جنوب باشد و مشخصات ایستگاه ها با توجه به دستور العمل سازمان نقشه برداری، بر بروی بنچ مارک و در سه سطر رو به شمال نوشته شود.

شناسائی محل ایستگاه ها

در نقشه برداری محل ایستگاه های ترازیابی بسیار دقیق ضمن حرکت در امتداد مسیر انجام و محل نقطه با توجه به موارد ذیل تعیین خواهد گردید:

محل نقطه حارج از حریم راه آهن و راه باشد

محل نقطه حارج از مسیل و آبرو باشد.

نقطه در زمین های زراعی، باغچه و یا در محل کار لوله های نفت، آب، کانال و موارض مشابه انتخاب نشود.

سعی شود حتی الامکان از محوطه ساختمان های دولتی نظیر ادارات و یا مجاورت ساختمان های قدیمی و تاریخی برای محل نقطه استفاده شود.

پایه های بتنی پل های بزرگ و یا ساختمان های مشخص و مطمئن که امکان نصب دیسک مخصوص در آنها وجود دارد نیز می تواند برای ایستگاه ترازیابی مورد استفاده قرار گیرد. در این صورت دیسک باید طوری نصب شود که استقرار دقیق میر بر روی آن امکان پذیر باشد.

پس از شناسایی کامل و تعیین دقیق محل ایستگاه، به موازات ساختمان آن، برگ شناسائی(شناسنامه) نقطه ترازیابی تهیه شود.

 

اندازه گیری زوایای قائم

اندازه گیری زوایای قائم در تمام شبکه ژئودزی درجه یک الزامی است و نکات زیر باید در این اندازه گیری ها مورد توجه قرار گیرد:

اندازه گیری زوایای قائم از دو طرف یک امتداد به طور همزمان انجام شود.

به طوری که فاصله زمانی بین قرائت زاویه قائم دو طرف مقابل از نیم ساعت تجاوز نکند.

از قرائت زوایای قائم در ساعات اول و آخر شب اجتناب گردد.

نکته: بهترین موقع برای اندازه گیری زوایای قائم بین ساعات 22 شب تا 2 بعد از نیمه شب می باشد.

قرائت زوایای قائم حداقال در دو شب و هر شب حداقل در دو کوپل انجام گیرد.

نکته: از قرائت دوبار متوال ی مستقیم یا دو بار  متوالی معکوس خودداری گردد.

ارتفاع تئودولیت و ارتفاع نشانه ایستگاه مقابل تا سانتیمتر اندازه گیری و یادداشت گردد.

گرد آورنده : امیرحسین عمادی نیا

2

انواع تجهیزات نقشه برداری

امروزه به لطف فناوری‌های نوین، نقشه برداری با استفاده از تجهیزات پیشرفته و کاملا مجهز انجام می شود که در این مقاله قصد داریم به معرفی انواع تجهیزات نقشه برداری بپردازیم.

تحول بنیادین در تولید و عرضه تجهیزات نقشه برداری

 بعد از فراز و نشیب های فراوان و نیاز روز افزون جامعه بشری در استفاده از این تجهیزات شاهد تحول بنیادین در تولید و عرضه لوازم نقشه برداری هستیم.

به گونه ای که هر سال مدل های مختلفی از دوربین نقشه برداری و تجهیزات نقشه برداری جهت سهولت و افزایش سرعت کار نقشه بردار به بازار عرضه می گردد.

پیشرفت چشمگیر در این زمینه را میتوان از سال ۲۰۰۰ میلادی به بعد عنوان کرد.

مهترین و پرکاربرد ترین تجهیزات نقشه برداری عبارتند از:

ترازیاب ها

دوربین های تئودولیت

دوربین های توتال استیشن

انواع جی چی اس ها

مترهای لیزری

ترازلیزری

سه پایه

منشور

شاخص ترازیاب

متر

شاقول

ژالن

انواع تراز

ژالن گیر

شیب سنج

قطب نما

در زیر به توضیح مختصری در مورد برخی از این تجهیزات می پردازیم.

ترازیاب

ترازیاب از تجهیزات نقشه برداری است که جهت تعیین اختلاف ارتفاع بین دو یا چند نقطه نسبت به هم و یا نسبت به یک سطح مبنا در نقشه برداری و یا ساخت و ساز استفاده می گردد.

 ترازیاب ها در صنایع مرتبط با ساخت و ساز و نقشه برداری و به منظور استقرار نقاط تراز و کنترل ارتفاعات بکار گرفته می شوند.

 بطور کلی، یک ترازیاب از یک تلسکوپ، یک تراز و غالباً یک سه پایه برای سوار شدن دستگاه روی آن تشکیل شده است.

 

تئودولیت

دوربین تئودولیت یکی دیگر از تجهیزات نقشه بردای می باشد که به نام های ( دوربین مهندسی، دوربین زاویه‌ سنج طول‌یاب ) نیز معروف است.

این وسیله که به شکل یک دوربین می باشد، برای اندازه گیری زوایای افقی و قائم استفاده می شود.

دوربین های تئودولیت یا همان زاویه یاب از لحاظ ساختار به دو دسته دیجیتال و آنالوگ (مکانیکی ) تقسیم می شوند.

لمب افقی دوربین تئودولیت شبیه به یک نقاله، از صفر تا 360 درجه و یا 400 گراد در جهت افقی بین سه نقطه روی زمین، شبیه ساعت درجه بندی شده است.

 

توتال استیشن

توتال استیشن که یکی از مهمترین تجهیزات نقشه برداری می باشد درواقع تئودولیتی است که زاویه ها و فاصله هارا به طور همزمان اندازه گیری می کند.

این دوربین ها از ترکیب دو دوربین نیوو و تئودولویت به دست می‌آید. با استفاده از دوربین توتال می‌توان هم زمان به اندازه گیری ارتفاع، زاویه و فاصله افقی پرداخت.

توتال استیشن متشکل از یک تئودولیت الکترونیکی و یک فاصله یاب الکترونیکی (EDM) است که برای قرائت فواصل مایل از دستگاه به یک نقطه معین مورد استفاده قرار می گیرد.

توتال استیشن ها براساس کشور سازنده
  • سوئیسی : که عبارتنداز Leica و …
  • ژاپن : که عبارتند از Sokkisha , Nikon , Fojiko , Pentax , Nestle و …
  • چین : که عبارتند از Sanding  , Boif , Foif , Cttc  , Dade و …
  • آمریکایی :که عبارتنداز  Trimble و …

 

 

جی پی اس

سیستم موقعیت‌یاب جهانی یا جی‌پی‌اس (Global Positioning Systems)، نیز یکی از پرکاربردترین تجهیزات نقشه برداری می باشد که یک سیستم راهبری و مسیریابی ماهواره‌ای است و از شبکه‌ای با حداقل ۲۴  ماهواره تشکیل شده است.

جی‌پی‌اس، سامانه‌ای است که به کمک ماهواره‌ها جهت یابی می‌‌کند.

ماهواره‌هایی که هرکدام در مدارهای خود به دور زمین می چرخند؛ این ماهواره‌ها با ایستگاه‌های ویژه‌ای بر روی زمین در تماس اند و همواره موقعیت آن‌ها در فضا مشخص است.

در واقع اساس کار این سامانه، فرستادن سیگنال‌های رادیویی با فرکانس بالا و به طور مداوم است که زمان و مکان ماهواره را نسبت به زمین مشخص می‌‌کند و یک گیرنده جی‌پی‌اس روی زمین، با گرفتن این اطلاعات از سه ماهواره یا بیشتر، آن‌ها را پردازش می‌‌کند و موقعیت کاربر را در هر نقطه زمین، در هر ساعتی از شبانه روز و در هر وضعیت آب و هوایی به او نشان می‌‌دهد.

جی پی اس ها به سه دسته دستی، دو فرکانسه و مولتی فرکانسه تقسیم می شوند.

 

مترلیزری

متر لیزری فاصله‌یابی است که برای اندازه گیری دقیق از پرتو لیزر و عدسی استفاده می‌کند.

طریقه کارکرد این وسیله بدین صورت است که یک پالس متمرکز از نور را روی محل مورد نظر انداخته و زمان بازتاب آن را محاسبه می‌کند. در واقع این متر زمان بین تابش و بازتاب نور را اندازه گیری کرده و به فاصله تبدیل می‌کند.

 

 

گردآورنده:

هادی اصغری