2

تراز یابی درجه یک

تراز یابی درجه یک

اهداف ترازیابی درجه یک در نقشه برداری:

برسی جابجائی های ارتفاعی پوسته زمین (ژئودینامیک زمین).

ایجاد نقاط مبنایی برای شبکه های کنترل میکروژئودزی.

ایجاد سیستم ارتفاعی یکسان برای تهیه نقشه های پوششی کشور.

دستورالعمل های نقشه برداری برای ترازیابی دقیق درجه یک

در نقشه برداری برای ترازیابی ابتدا محل ایستگاه ها را شناسایی و نزدیک ترین و راحت ترین مسیر بین دو ایستگاه انتخاب می شود.

فواصل ایستگاه ها با توجه به درجه ترازیابی و وضع جغرافیای منطقه متفاوت می باشد.

برای ترازیابی درجه یک فواصل ایستگاه ها در مناطق دشت حدود 2.5 کیلومتر و برای مناطق کوهستانی به 1.5 کیلومتر خواهد رسید.

رپر های ایستگاه های ترازیابی باید در جهت شمال و جنوب باشد و مشخصات ایستگاه ها با توجه به دستور العمل سازمان نقشه برداری، بر بروی بنچ مارک و در سه سطر رو به شمال نوشته شود.

شناسائی محل ایستگاه ها

در نقشه برداری محل ایستگاه های ترازیابی بسیار دقیق ضمن حرکت در امتداد مسیر انجام و محل نقطه با توجه به موارد ذیل تعیین خواهد گردید:

محل نقطه حارج از حریم راه آهن و راه باشد

محل نقطه حارج از مسیل و آبرو باشد.

نقطه در زمین های زراعی، باغچه و یا در محل کار لوله های نفت، آب، کانال و موارض مشابه انتخاب نشود.

سعی شود حتی الامکان از محوطه ساختمان های دولتی نظیر ادارات و یا مجاورت ساختمان های قدیمی و تاریخی برای محل نقطه استفاده شود.

پایه های بتنی پل های بزرگ و یا ساختمان های مشخص و مطمئن که امکان نصب دیسک مخصوص در آنها وجود دارد نیز می تواند برای ایستگاه ترازیابی مورد استفاده قرار گیرد. در این صورت دیسک باید طوری نصب شود که استقرار دقیق میر بر روی آن امکان پذیر باشد.

پس از شناسایی کامل و تعیین دقیق محل ایستگاه، به موازات ساختمان آن، برگ شناسائی(شناسنامه) نقطه ترازیابی تهیه شود.

 

اندازه گیری زوایای قائم

اندازه گیری زوایای قائم در تمام شبکه ژئودزی درجه یک الزامی است و نکات زیر باید در این اندازه گیری ها مورد توجه قرار گیرد:

اندازه گیری زوایای قائم از دو طرف یک امتداد به طور همزمان انجام شود.

به طوری که فاصله زمانی بین قرائت زاویه قائم دو طرف مقابل از نیم ساعت تجاوز نکند.

از قرائت زوایای قائم در ساعات اول و آخر شب اجتناب گردد.

نکته: بهترین موقع برای اندازه گیری زوایای قائم بین ساعات 22 شب تا 2 بعد از نیمه شب می باشد.

قرائت زوایای قائم حداقال در دو شب و هر شب حداقل در دو کوپل انجام گیرد.

نکته: از قرائت دوبار متوال ی مستقیم یا دو بار  متوالی معکوس خودداری گردد.

ارتفاع تئودولیت و ارتفاع نشانه ایستگاه مقابل تا سانتیمتر اندازه گیری و یادداشت گردد.

گرد آورنده : امیرحسین عمادی نیا

a2264299-459a-4e73-ab73-191f23b68999

ترازیابی و انواع آن

ترازیابی چیست؟

به اندازه گیری اختلاف ارتفاع یک یا چند نقطه نسبت به هم یا یک سطح معین ترازیابی گفته می شود. به عبارت دیگر، به اندازه گیری اختلاف دو سطح تراز، ترازیابی می گویند( سطح تراز به مجموعه نقاطی که ارتفاع یکسان دارند گفته می شود).

از اهمیت ترازیابی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • در طراحی و پل سازی، در صورت بروز اختلاف ارتفاع جزئی ، دو طرف پل به هم نخواهند رسید. در نهایت پروژه دچار شکست خواهد شد.
  • در جاده ها، با محاسبه ی اختلاف ارتفاع ها و شیب جاده ها مسیر استانداردی برای پروژه به وجود خواهد آمد.

تعیین مبدا ارتفاعی

به دو روش تعیین ارتفاع مطلق و نسبی صورت می گیرد:

تعیین ارتفاع مطلق

در نقشه برداری، معمولا اندازه گیری هر نقطه نسبت به سطح مبنا، به طور مستقیم امکان پذیر نیست. پس برای اندازه گیری ارتفاع یک نقطه، آن را نسبت به نقطه ای که برای ما قابل رویت است، می سنجیم.

برای محاسبه ی ارتفاع مطلق ابتدا باید سطح دریا آزاد را تعیین کنیم. مراحل آن به شرح زیر است:

  1. یک شاخص اندازه گیری جزر و مد را در کنار دریای آزاد و در نقطه ای به دور از امواج نصب می کنیم.به مدت چندین ماه ارتفاع سطح آب دریا نسبت به این شاخص سنجیده می شود.
  2. با توجه به ارتفاع های سنجیده، آن را میانگین گرفته و سطح متوسط دریا (مبدا ارتفاعی) مشخص می شود.
  3. نقطه ای در ساحل دریا را حفر می کنیم و سکویی بتنی با آرماتوری درون آن (این سکو بنچ مارک نامیده می شود) را در حفره ایجاد شده قرار داده و اختلاف ارتفاع بین نوک میله و مبدا ارتفاعی را اندازه می گیریم.
  4. در سایر نقاط شهر بنچ مارک ها را قرار داده و با ترازیابی این ارتفاع ها نسبت به نقاط قبلی که ارتفاعشان مشخص است ، ارتفاع نقاط جدید را به دست می آوریم.

تعیین ارتفاع نسبی

به اندازه گیری ارتفاع نسبی با مبدا نسبی را تعیین ارتفاع نسبی می گویند.

روش های ترازیابی

  • مستقیم یا هندسی
  • مثلثاتی
  • استادیمتری
  • فشارسنجی

 

ترازیابی مستقیم یا هندسی

یکی از مرسوم ترین روش ها می باشد که با ابزار آلات ترازیابی صورت می پذیرد. دلیل استفاده ی مکرر از این روش، خطای کم آن در انجام محاسبات می باشد. به این دلیل این سبک از ترازیابی را مستقیم نامیده اند که از ابزارهای مخصوص اندازه گیری در این باره استفاده خواهد شد و روابط مثلثاتی یا فشارسنجی در آن به کار نمی رود. ترازیابی مستقیم با توجه به نقاط مشاهداتی و موقعیت دستگاه به چند دسته تقسیم بندی می شود که از میان آن ها چند مورد را توضیح خواهیم داد.

ترازیابی ساده

در این سبک از ترازیابی با استفاده از ابزارآلات ساده ،اختلاف ارتفاع را با قرارگیری دستگاه تراز میان دو نقطه مدنظر انجام خواهند داد.

ترازیابی تفاضلی

اهمیت این روش برای زمانی است که اندازه گیری اختلاف ارتفاع دو نقطه با فاصله زیاد مدنظر باشد. بدین منظور باید ایستگاه هایی را در مناطق موردنظر اسکان دهیم و سپس ارتفاع نقاطی را که قصد تعیین فاصله بین آن ها را داریم، محاسبه کنیم. در آخر از تفاضل ارتفاع های به دست آمده قادر خواهیم بود مقدار مدنظر را به دست آوریم.

ترازیابی شناور

این سبک، به طور دقیق اندازه گیری خواسته شده را انجام نمی دهد، ولی در بسیاری موارد کاربردی خواهد بود. بدین منظور بر اساس موقعیت مکانی یکی از نقاط، ایستگاهی را قرار می دهیم و بر اساس آن ارتفاع را تا نقطه دوم محاسبه می کنیم. در آخر ارتفاع بدست آمده تقریبا به واقعیت نزدیک است . قادر خواهید بود با اندکی حدس و خطا مقدار خوب و استانداردی را به عنوان ترازیابی نهایی انتخاب کنید.

ترازیابی مقاطع

ترازیابی دقیق

ترازیابی متقابل (دوطرفه)

ترازیابی مثلثاتی

برای تعیین ارتفاع بین دو نقطه از ساختمان و مقایسه آن با نقطه ثابت در نظر گرفته شده، از زوایای نود درجه یا قائم استفاده می کنیم. همچنین در این روش باید فاصله های افقی را در نظر بگیرید و بر اساس روابط مثلثاتی کاربردی در این باره اندازه گیری را با دقت بالا انجام دهیم.

ترازیابی بارومتریک

برای محاسبه ی تغییرات فشار اتمسفر در دو نقطه از بارومتر یا فشارسنج استفاده می شود.یکی ازمزایای این روش، امکان استفاده از تفاوت بین فشار دو نقطه می باشد.با اندازه گیری فشاردر دو منطقه مختلف ، قادر خواهید بود اختلاف ارتفاع را نیز برای آن دو ناحیه محاسبه کنید. البته ترازیابی بارومتریک کمتر در زمینه اندازه گیری و ساخت سازه های مختلف به کار می رود.

گردآورنده: مبینا نادری